ऐतिहासिक वारसा: जवळा बुद्रुक

अंजनगाव सुर्जी तालुक्यातील ‘जवळा बुद्रुक’ हे एक प्रमुख आणि प्रतिष्ठित गाव आहे. निसर्गाचे वरदान लाभलेले हे गाव आपल्या सुपीक जमिनीसाठी आणि सामाजिक एकतेसाठी ओळखले जाते. परंपरेला जपत आधुनिकतेची कास धरून गावाने विकासाच्या दिशेने वाटचाल सुरू केली आहे.

‘जवळा’ या नावाचा उगम कदाचित ‘ज्वारी’ (Jowar) या पिकाच्या समृद्ध उत्पादनामुळे किंवा ‘ज्वाला’ (तेज) या शब्दावरून झाला असावा, असे मानले जाते. ‘बुद्रुक’ हा शब्द गावाचे मोठेपण आणि मूळ अस्तित्व दर्शवतो. ऐतिहासिक दृष्ट्या हे गाव महसुली व्यवस्थेत महत्त्वाचे केंद्र होते.

गावाचे ग्रामदैवत श्री हनुमान असून, गावात भव्य मंदिर आहे. येथील ग्रामस्थ धार्मिक आणि उत्सवप्रिय आहेत.

• उत्सव: हनुमान जयंती, नवरात्री आणि गणेशोत्सव मोठ्या थाटामाटात साजरे होतात.
• परंपरा: गावात वारकरी सांप्रदायाची परंपरा असून, भजनी मंडळे नियमितपणे भजन-कीर्तनाचे आयोजन करतात.

जवळा बुद्रुक हे गाव अंजनगाव सुर्जीच्या बागायती पट्ट्यात येते. येथील काळी माती (Black Cotton Soil) पिकांसाठी अत्यंत पोषक आहे.

• नगदी पिके: कापूस आणि सोयाबीन हे येथील शेतकऱ्यांचे मुख्य आर्थिक स्रोत आहेत.
• फळबागा: संत्री आणि केळीच्या बागांमुळे गावाची आर्थिक स्थिती सुधारली आहे.
• सिंचन: विहिरी आणि कॅनॉलच्या पाण्यामुळे रब्बी हंगामातही चांगली पिके घेतली जातात.

ग्रामपंचायतीने गावाला ‘आदर्श गाव’ बनवण्याचा संकल्प केला आहे. गावात सांडपाण्याची विल्हेवाट, काँक्रीट रस्ते, पथदिवे आणि पिण्याच्या पाण्याची उत्तम सोय करण्यात आली आहे. ‘तंटामुक्त गाव’ आणि ‘स्वच्छ भारत अभियान’ यांसारख्या शासकीय योजनांची प्रभावी अंमलबजावणी येथे पाहायला मिळते.